Zeka nedir?
Zeka, genel zihinsel kapasite, kavram ve algı yardımıyla soyut ve de somut nesneler arasındaki ilişkiyi kavrayabilmektir.
Zeka soyut düşünebilme, sosyal akıl yürütme, muhakeme etme, planlama yapabilmektir. Bu zihinsel işlevleri uyumlu şekilde bir amaca yönelik olarak kullanabilme, öğrenebilme ve deneyimlerinden faydalanabilme yetenekleridir.

 

 

Zeka türlerinin başarıyla ilişkisi var mıdır?
Kişiler zeka türlerine çeşitli düzeylerde sahip olarak doğarlar. Her birey farklı derecelerde zekaya ve yeteneğe sahiptir. Bu zeka türlerinden bazılarına daha fazla eğilim gösterirler. 
Çevresel koşullar bu eğilimi destekleyebilir veya yok edebilir. Ekonomik düzeyi düşük bir ailede yetişen müzik eğilimi olan bir çocuğun ailsie bu eğilimini destekleyemezse çocuğun bu yönünün gelişimi engellenmiş olur. 

 

Üstün Zeka nedir?
Üstün zeka, normal standartlardan nitelik ve nicelik olarak farklı içsel deneyimler ortaya koyan ve ileri becerileri içeren eşzamanlı olmayan gelişimdir. Eşzamanlı olmayan gelişim, üstün zekalı çocukların bilişsel gelişimlerinin fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimlerinden daha hızlı olması ve bu farklılığın bazı problemler ortaya çıkarmasıdır.

 

Dahi çocuklar zeki çocuklar arasından mı çıkmaktadır?
Üstün zekalı çocuk geçerliliği ve güvenilirliği olan zeka testlerinden sürekli olarak 130 ve daha yukarı zeka bölümü sağlayan, kendi yaşıtlarından rastgele seçilmiş bir kümenin %98'inden üstün olan çocuklardır. Her zeki çocuk dahi değildir.  

 

Toplum üstün zekalı çocuklar için neler yapmalı?
Ülkemizde üstün zekalı çocukların sorunları ile ilgilenen, bu konuda deneyim sahibi, anne babalara rehberlik edecek kuruluşlar yok denecek kadar azdır. . Bu çocukların doğru yönlendirilmesi, üstün yeteneklerini ve zekalarını doğru yönde kullanabilmeleri için öncelikle tanılanıp değerlendirilmeli, ilgi ve yetenek alanları belirlenmeli ve ardından gereksinimlerini en iyi şekilde karşılayacak eğitim programına alınmalılar.

 

Eğitim programı nasıl olmalı?
Üstün zekalı çocukların eğitiminde yapılması gerekenler 3 ana başlıkta toplanabilir.
1. Hızlandırma,
2.Gruplama ve
3. Zenginleştirme. 

Hızlandırma, çeşitli uyarlamalarla bir programın normal sürecinden daha önce tamamlanmasıdır. Okula erken başlayabilir. Sınıf atlama, ileride olduğu derslerde sınıf atlama olabilmelidir. Programları süresinden daha kısa sürede tamamlayabilmeli… Kurslar alabilmelidir. Bunun gibi pek çok şekilde uygulamalar yapılabilmektedir.

Gruplama, normal sınıftaki üstün yetenekli öğrenciler için küme gruplamaları, özel bir sınıfta gruplandırma ya da özel bir okulda gruplandırma şeklinde olabilir. Ayrıca çeşitli özel yan kurslar, özel çalışmaların da yapılması gerekir. Üstün zekalı çocukların zihinsel akranları ile beraber çalışması ve aynı sosyal ortamı paylaşması onların gelişimi için çok önemlidir.

Zenginleştirmede ise normal sınıf programında üstün yetenekli öğrencilerin özelliklerine ve gereksinimlerine uygun uygulamaların yapılmasıdır. Bunun için normal sınıf içinde farklılaştırılmış öğrenme deneyimlerinin planlanması gerekmektedir. Günümüzde, Türkiye dışındaki hemen hemen gelişmiş her ülkede en yaygın biçimde uygulanan program modeli zenginleştirmedir. Okullarda uygulanmakta olan ilgi kümesi çalışmaları buna olanak tanımakla birlikte, öğretmenlerin bu alanda yetiştirilmemiş olması, sınıf sayılarının kalabalıklığı uygulama olanağını kısıtlamaktadır.

 

Üstün zekalı çocuğun zeka türüne göre yönlendirilmesinin önemi nedir? Bu ne kazandırır?
Üstün yetenekli çocuklar bilgiye aç olurlar. Aynı anda pek çok alanda yetenekleri vardır. Hem bilgi açlıklarının doyurulacağı hem de kabiliyetlerinin geliştirilecekleri, hayatları boyunca sürekli öğrenecekleri ortamlara ihtiyaç duyarlar. Yetenek alanlarının belirlenmesi ve bu alanda seviyelerine, potansiyellerine uygun çalışmalar yapmalarının onlar için hayati önemi vardır. 

Üstün zekalı çocuklar 3-8 yaşları arasında teşhis edilmelidir. Aksi takdirde yönlendirme yapmak için geç kalınmış olur.

 

Üstün zekalı çocukların yetenek ve ilgi alanlarına yönlendirilmemeleri ne gibi problemler ortaya çıkarır?
Üstün zekalı çocuklar kapasitelerine uygun eğitim almadıkları takdirde hem bu yeteneklerinin körelmesine hem de psikolojik olarak sıkıntıya düşmelerine neden olabilir. Bir çok üstün zekalı çocuk, hiç ders çalışmadan normal bir sınıfta yaşıtlarına göre hazırlanmış olan müfredatları rahatça anlayabildikleri için ders çalışma alışkanlığı edinemezler. Soyut kavramları anlamaya başlama yaşı normal çocuklarda 11-12 iken, üstün zekalı çocuklar çok daha erken yaşlarda soyut kavramlarla ilgilenmeye başlarlar. 

Yıllarca kapasitelerinin altında eğitim almak bir çok sorunu da beraberinde getirir. Akademik başarıları olumsuz etkilenir. Bu çocuklar fark edilmedikleri ya da yeterince destek görmedikleri zaman olumsuz davranışlarıyla dikkat çekmeye çalışırlar. Meydan okuyucu bir eğitim ortamının sağlanmaması çocuğu köreltebilir. Ayrıca bu çocukların erken yaştan itibaren yetenek alanlarında ileri eğitimler alması çok kritiktir. Örneğin; matematik alanında yetenekli bir çocuk, okul müfredatlarıyla kesinlikle yetinemez. Mutlaka matematik alanında ileri dersler almalı, gerekirse uzmanlarla çalışmalar yapmalıdır.

 

Yüksek zekalı çocukların farklılıkları nasıl gözlemlenir?
Üstün zekalı ve yetenekli çocukların matematik, fen, müzik, resim veya sosyal alanlardaki gelişmişlikleri ebeveynleri, çevredeki insanlar ya da öğretmenleri tarafından kolayca fark edilir.

Üstün zekalı çocuklar bebeklikten itibaren yaşıtlarına göre daha farklı gelişirler.
Mesela
- normal çocuklara göre daha erken yürür, konuşurlar.
- El ve parmaklarını rahatça kullanabilirler.
- Normal bir çocuk ilk kelimesini yaklaşık 8. ayında söylerken üstün zekalı çocuk ilk kelimesini ortalama 5,5 aylıkken söyleyebilir. 1,5 yaşına gelmeden önce de basit cümlelerle kendisini ifade edebilmektedir.
- Üstün zekalı çocukların hafızaları çok kuvvetlidir.
- Pek çoğu okula başlamadan önce kendi kendisine okumayı öğrenir. Bazı çocuklar ebeveynlerinin desteği ile okul öncesi dönemde okuma öğrenebilir ama üstün zekalı çocuklar bunu kendi başlarına yapabilirler.

Üstün zekalıların bir bölümü ise gerek anne-babaları gerekse öğretmenleri tarafından kolayca fark edilemezler. Hatta bazen yanlış yorumlanabilirler de. Bu çocukların bazıları arkadaşları ya da öğretmenleri tarafından farklı davranışları olan, değişik fikirlere sahip acayip çocuklar olarak da tanımlanabilirler.

Üstün zekalı çocukların bir bölümünün tanılaması, teşhis konması zor olmasına karşılık bu çocuklar belirgin bazı özellikleri ile akranlarından ayrılırlar.
-Küçük yaşlarda çok geniş sözcük dağarcığına sahiptirler.
-Oldukça dikkatli gözlem yaparlar
-Her şeye karşı meraklı davranışlar sergilerler 
-Fotografik hafızaları vardır
-Dikkatlerini odaklama sürelerin diğer yaşıtlarına göre daha fazladır. 
-Sosyal akıl yürütme ve soyut düşünme yetenekleri çok daha erken yaşta gelişmeye başlar.  
-Üstün zekalı çocukların ilgi alanları da diğer yaşıtlarına göre çok daha çeşitli ve geniştir. 
-Bu çocuklar çevrelerine karşı çok iyi gözlemcidirler.

 

Çocuğuma zeka testi yaptırmalı mıyım?
Zeka testleri bir çocuğun üstün zihin performansını ortaya çıkarabileceği gibi hangi yeteneklerinin ne kadar gelişmiş olduğunu, hangi alanlarda daha fazla eğilimi olduğunu saptayabilir. Bu da üstün zekalı çocuğun eğitimlerinin programlanması açısından son derece kritiktir.
Zeka testleri sertifikalı uzman psikologlar tarafından yapılmalıdır.

 

Üstün zekalı çocuklarda hayat başarısı ne durumdadır?
Üstün zeka ve yetenekteki çocuğun eğitimi çok önemlidir. Doğru eğitim ve yönlendirme ile üstün zekalı çocuklar insanlık tarihine geçecek işler yapabilirler. Fakat uygulanacak yanlış eğitim, onları hem kendileri hem de çevreleri için tehlikeli bireyler haline getirebilir.
Üstün zekalılar bir çok şeyi ortalama insandan çok daha iyi yapabilen, iyi, uyumlu, sevilen kişilerdir. Yapılan araştırmalar üstün zekalı bireylerin doğru yönlendirildiklerinde ve doğru eğitim verildikleri takdirde, diğer akranlarına göre okulda daha başarılı oldukları ve normal kişilere göre daha iyi sosyal uyum sergiledikleri görülmektedir. Fakat üstün zekalı olmak her zaman başarılı bir grafik çizmeyi garantilemez. Gerekli farklılaşmış eğitim almadıkları, akademik desteğin verilmediği ve sosyal desteğin de eksik olduğu bir ortamda büyüyen üstün zekaya sahip bir çocuğun yanlış yönlenmesi mümkündür. 
Ailesinden ve/veya okuldan eğitimi ve sosyal ortama uyumu için gerekli desteğin verilmemesi durumunda çocukta bir takım psikolojik sorunlar meydana gelebilmektedir. En önemlileri, sosyal uyum sorunları, davranış problemleri, depresyon, özgüven eksikliğidir. Bu durumda hem çocuk hem de ailesi için bir uzman yardımı gerekli olabilir. 

 

Zeki çocuk aynı zaman da akıllı çocuk anlamına gelir mi?
Üstün zekalı çocuklarda hiperaktivite görünür mü?
Hiperaktifler zeki çocuklar mıdır?

-Toplumumuzda "hiperaktif çocuk zeki olur" gibi bir kavram vardır. Oysa öyle değildir. Hiperaktivite, beyindeki dikkat ve davranış kontrolü ile ilgili kısımların farklı işlemesi ile meydana gelen nörolojik bir rahatsızlıktır. Bu çocukların çoğu normal zekaya sahiptirler.
Hem hiperaktif hem de zeka seviyesi yüksek çocuklar da olabilir. Ancak bu çocukların zeka seviyesinin yüksek oluşu hiperaktivitelerine bağlanmamalıdır. Hiperaktivite ile zeka arasında bir bağlantı yoktur. 

Bir de üstün zekalı olduğu halde hiperaktif olarak değerlendirilen çocuklar vardır.  

Amerian Psikiyatri Derneğince tanımlanan dikkat eksikliği ve hiperaktivite ölçütlerinde sıralanan maddelerin neredeyse tamamı üstün zekalı çocuklarda görülen davranışlardır. Dolayısıyla üstün zekalı çocuklar yanlışlıkla hiperaktif olarak etiketlenmektedirler.

 

 

 

Sunday the 17th. Üstün Zekalı Çocuklar Akademisi - Joomla Site Templates