Psikolog Feyza Gökalp

Okulların tatile girdiği şu günler; çoğu anne-baba için çocuğunun yoğun okul temposunun bittiği keyifli bir dönem iken, bir kısım anne-baba için de ilkokula başlama telaşı nedeniyle stresli ve heyecanlı bir dönem. Çocuğu okula başlayacak çoğu anne-babanın aklında şu sorular var;

  • Çocuğum için en uygun okul hangisi?
  • Çocuğum ilkokula başlamaya hazır mı? Beklentileri karşılayabilecek mi?
  • Anne-baba olarak biz çocuğumuzu okula göndermeye hazır mıyız? Gerekli akademik ve duygusal desteği verebilecek miyiz?

 

 

Bu soruların birçok cevabı olabilir. Sorulara cevap vermeden önce çocuğumuzu her yönüyle tanıyıp tanımadığımızı ve okulun beklentilerini biliyor olmamız gerekir.

Okul Olgunluğu

Okula hazır olmak okul olgunluğu ile mümkündür. Okul olgunluğu; çocuğun okulda kendisinden beklenilenleri başarılı bir şekilde yerine getirmeye hazır olması, okul eğitimini başaracak gelişimsel düzeye gelmesidir. Okul olgunluğuna sahip bir çocuk, okulun kendisinden beklediklerini yerine getirecek ve böylece okula uyumu kolay olacaktır. Okul olgunluğuna erişmemiş bir çocuk ise özellikle 1.sınıfa başladığında çok zorlanacak, beklentileri yerine getiremeyecek, okula karşı ve kendine yönelik olumsuz duygular duymaya başlayacak ve öğrenme motivasyonu kırılmış olacaktır.

Metropolitan Okul Olgunluğu Testi; Çocukların okula, okulun gerektirdiği kurallara ve öğrenmeye hazır olup olmadığını saptamak amacıyla yapılan bir testtir. Okula hazırlanırken olması gereken fizyolojik, çevresel ve zihinsel faktörleri değerlendirmekte kullanılır. Testin sonucunda, çocuğunuzun okul için gereken olgunluğa ne ölçüde hazır olduğu ve düzeyiyle ilgili sağlıklı veriler elde edilir. Test: Kelime Anlama, Cümleler, Genel Bilgi, Eşleştirme, Sayılar, Kopya Etme gibi 6 alt test ve toplam 100 maddeden oluşur.

Okul olgunluğu çocuğun ilköğretime hazır olup olmadığını belirleyen bir kavramdır. Okul olgunluğu bilişsel, bedensel, duygusal, sosyal ve dil gelişimi gibi çeşitli yönlerden hazır olmayı gerektirir.


•       Gerçekçi bir benlik saygısı ve özgüven.
•       Anneden bağımsızlaşmış olma.
•       Öz bakım becerilerini kendi başına rahatlıkla karşılayabilmesi.
•       Yaşına uygun verilen sorumlulukları yerine getirebilmesi.
•       Bazı eşya ve bilgisini arkadaşlarıyla paylaşabilmesi ve birlikte oynayabilmesi.
•       Uygun zaman ve mekanda uygun tepkiler verebilmesi,
•       Okulda ki yetişkinler ve öğrencilerle iyi bir iletişim halinde olması.
•       Değişen okul kurallarına ve düzenine uyabilmesi,
•       Yaşının gerektirdiği hız ve beceriye sahip olması gerekir.


Okul olgunluğu yetersizse;

  • Öğrenmede zorluk
  • Başarıda düşüklük,
  • Okula gitmede isteksizlik,
  • Verilen sorumlulukları üstlenememe,
  • Öğretmenlerin yönergelerine uygun davranmama,
  • Ders saatlerinde beklendiği şekilde davranmayıp çevreyle aşırı ilgili olma ve diğer öğrencilerin dikkatini dağıtacak davranışlar gösterme,
  • Arkadaşlarıyla geçinememe, onları sürekli şikayet etme görülebilir.

 

6 YAŞ DÖNEMİ GENEL ÖZELLİKLERİ  

 

Fiziksel gelişim:

Çocuğun kasları gelişmiş ve kas gücü artmıştır. Buna paralel daha dengeli, daha hızlı ve esnektir.

Kaba Motor Beceriler:

  • 2 ve 3 tekerlekli bisiklete binebilir
  • Topu yerde zıplatabilir, ayakları ile sürebilir.
  • Tek ayak üzerinde bir kaç kez zıplayabilir.


İnce Motor Beceriler:

  • Baş ve işaret parmağının etkin kullanımı
  • Yardımsız ayakkabı ve giysilerini giyinip çıkartabilir
  • Tuvaleti kurallara uygun tek başına kullanabilir.
  • Kaşık, çatal, kalem, kağıt ve makası daha becerikli kullanabilir.
  • Düğme ilikleyebilir, fermuar çekebilir.
  • 1’den 10’a kadar rakamları bakarak yazabilir. İsmini yazabilir.

 

Bilişsel ve Dil Gelişimi

  • Sözel ifade gelişmiştir.
  • Karmaşık cümleler kurabilir.
  • Sayı ve zaman kavramları gelişmiştir.
  • En az 20’ye kadar sayabilir, 10’a kadar rakamları tanır.
  • İstenen sayıda nesneyi verebilir.
  • Basit toplama çıkartma yapabilir.
  • Haftanın günlerini sayabilir. Dün, bugün, yarın kavramlarını kullanır.
  • Aşağı-yukarı, büyük-küçük, baş-son gibi nicelik-nitelik bildiren kavramları öğrenmiştir.
  • Modele bakarak üçgen, daire, kare çizebilir.
  • Bir hikayeyi başından sonuna kadar dinler ve hikayeyle ilgili soruları cevaplayabilir.
  • Duygu ve düşüncelerini anlaşılır şekilde aktarabilir.
  • Sırası karışık en az 4 resmi hikaye oluşturacak şekilde sıralayabilir.
  • Renkleri doğru tanır.
  • Verilen sıralı yönergeleri anlayıp yerine getirebilir


Sosyal ve Duygusal Gelişim

  • Daha bağımsız ve dışa dönük olmalarına rağmen, ailelerini ve öğretmenlerini memnun etmek isterler.
  • Yaptıkları işlerde beğeni topladıkça kendilerine güvenleri artar ve motive olurlar.
  • Grup etkinlikleri içinde aktif rol almaktan hoşlanırlar
  • Okuldaki kuralların ve sınırların farkındadırlar ve uyum gösterirler.
  • Yarışmayı severler.
  • Hak, sorumluluk ve toplumsal kuralların bilincine varmaya başlamışlardır. Bu yüzden kurala uymayan arkadaşlarını çok sık şikayet ederler. Ayrıca küçük yalanlar yaygındır. Bazen hayalle gerçek karışır.
  • Duygularında karmaşa vardır. Çok hassastırlar.


Okuma yazmaya hazırlık

Okuma ve yazma duyular arası iletişimin iyi organizasyonunu gerektirir. Kelime bilgisinin, görsel işitsel algı gücünün artması el ve göz koordinasyonunun yeterince gelişmesi okuma-yazma becerisini kolaylaştıran özelliklerdir.
    Okuma yazma becerilerinin gelişmesi için, çocukların dilsel becerileri, görsel ve işitsel algı, motor becerileri, sayı bilgisi, verilen yönergeleri izleyebilme ve anlayabilme gibi becerilerinin gelişmesi gerekmektedir.

        
Görsel Algı

Görsel algının bir boyutu olan küçük detayların fark edilmesi okuma olgunluğunun kazanılmasında önemli bir yere sahiptir. Bu alan ile ilgili beceriler okuma yazma ile ilgili etkinliklere temel oluşturmaktadır.
  Okul öncesi eğitim programlarında yer alan, nesne resim arasındaki benzerlik veya farklılıkları bulma, geometrik şekillerin ya da resimlerin eşleştirilmesi, renk ayırt etme, şekil zemin ilişkisini ayırt etme gibi etkinlikler görsel ayırt etmeye yöneliktir. Bu etkinlikler çocukların harf-kelime analizi yapmalarını sağlayarak, kelime biçimlerini tanıma ve kelimeleri analiz etme, becerilerinin gelişimini desteklemektedir.
  Çocukların, harfleri ve sesleri ayırt edebilme becerilerinin gelişimi kelimeler ve cümlelerin birbirine bağlanmasını yardımcı olmaktadır.
   Bu becerilerin gelişmesine yönelik okulöncesi eğitim programlarında şu tür etkinlikler hazırlanabilir.

 

Dil Becerisi:

Okumaya hazırlık için en önemli beceridir. Çocuklar, okuma yazmaya başlamadan önce dinlemeyi ve konuşmayı öğrenmektedirler. İfade edici dili geliştirmek için, çocuğun diğer çocuklarla iletişime geçebileceği, kendi duygu ve düşüncelerini ifade edebileceği, deneyimlerini ve izlenimlerini paylaşabileceği uygun ortamlar hazırlanmalıdır. Örneğin; hikaye okuma, hikaye tamamlama, yeni bir hikaye oluşturmaya teşvik, şiir okuma ve dinleme, açık hava oyunları, inceleme geziler, dramatik oyunlar, fen doğa çalışmaları, kitap resimlerinin veya çocukların kendi yaptıkları resimlerin yorumlanması gibi etkinlikler çocuklarda ifade edici dilin gelişmesini sağlamaktadır. Okul öncesi dönemde çocuğun kendi yaptığı çizimler, alfabe ve onun sesleri üzerinde çocukla konuşulması, çocuğun bildiği öykülerin okunması gibi etkinlikler okuma olgunluğunda gerekli olan ifade edici dilin gelişmesine katkıda bulunmaktadır. Çizme, boyama, resim yapma ve yaptığı resimlerdeki olayları ve konumları anlatma gibi etkinlikler ise görsel motor algısını geliştirmeye yöneliktir.

El, kol, ve parmak kaslarını geliştirmek için yapılabilecek etkinlikler; Hamur ve çamur ile oynaması, yere dökülen bir avuç mercimek, düğme, boncuk gibi ufak şeyleri tek tek toplaması; düğme ilikleyip açması olabilir.

 

Özet olarak çocuğun okula hazır olmasında birçok bireysel faktör etkilidir, fakat daha önce de vurgulandığı gibi okulun da hazır olması; okulun kendini geliştiren yapısı, öğretmenin çocuğun ihtiyaçlarını(duygusal-sosyal-bilişsel) karşılayabilecek niteliklere sahip olması ve en sonunda da ailenin dönemsel olarak çocuğun ihtiyaçlarını karşılayabilecek, ona destek olabilecek koşulları hazırlaması çocuğun okula hazır oluşunu sağlayan en önemli faktörlerdir.


“ Eğer bir anne-babaysanız, çocuğunuza bilinmezliğin kapılarını açın ki keşfetmeyi öğrensin. Çocuğunuzu bilinmezlikten ürkütmeyin; tersine, bu yolculukta ona destek olun.”  Osho

Friday the 19th. Üstün Zekalı Çocuklar Akademisi - Joomla Site Templates